Boisz się, że gdy zgłosisz szkodę po pożarze lub zalaniu mieszkania, ubezpieczyciel nie wypłaci odszkodowania, bo uzna Twoje przeoczenie za rażące niedbalstwo? Dowiedz się, jak się chronić przed odmową odszkodowania. Warto wiedzieć, że prawo wyraźnie odróżnia zwykłą nieuwagę od rażącego naruszenia zasad ostrożności.
Czym jest rażące niedbalstwo?
Rażące niedbalstwo nie ma jednoznacznej definicji w przepisach. Ubezpieczyciele przyjmują, że zachodzi ono wtedy, gdy sprawca nie wyrządza szkody umyślnie, ale nie przewiduje w rozsądny sposób możliwości ryzyka i nie stara się mu zapobiec,
Należy tu odróżnić nienależytą staranność od rażącego niedbalstwa. Nie jest rażącym niedbalstwem zwykłe zapomnienie o czymś lub chwila dekoncentracji. Przykładowo, jeśli zostawisz lekko uchylone okno i wyjdziesz na 15 minut do sklepu koło domu, a w tym czasie zerwie się porywisty wiatr albo spadnie nagły deszcz – nie można tego uznać za rażące niedbalstwo, bo trudno w każdej chwili przewidywać wszelkie ewentualności. Podobnie jest w sytuacji, gdy na chwilę odejdziesz od włączonej kuchenki z gotującą się na niej potrawą, by odebrać telefon.
Natomiast o rażącym niedbalstwie można mówić, jeśli przekroczone zostają podstawowe zasady ostrożności, które powinien znać każdy rozsądny człowiek. Jeśli na przykład wiesz, że na najbliższy czas prognozowane są gwałtowne burze, a mimo to nie sprawdzisz okien i wyjedziesz na tygodniowy urlop, nie można tego uznać tylko za przeoczenie; tak samo, gdy z pełną świadomością korzystasz z ewidentnie uszkodzonego sprzętu AGD.
Nie zawsze łatwo jest określić, gdzie zaczyna się rażące niedbalstwo, a gdzie jeszcze mamy do czynienia z nienależytą starannością. Orzecznictwo w tej kwestii też może nieraz budzić wątpliwości.
Jak klauzula rażącego niedbalstwa chroni ubezpieczonego?
Szanse na uzyskanie odszkodowania w znacznym stopniu zależą od sformułowań i klauzul w umowie ubezpieczeniowej.
Wiele towarzystw ubezpieczeniowych ma w swojej ofercie ubezpieczenia typu all risks, które obejmują wszelkie nieprzewidziane i nagłe zdarzenia, o ile nie zostały one wyłączone w ogólnych warunkach ubezpieczenia (OWU). Jednym z częstszych wyłączeń odpowiedzialności jest właśnie rażące niedbalstwo po stronie ubezpieczonego. Jednak w tym przypadku ciężar dowodu spoczywa na towarzystwie ubezpieczeniowym, tzn. to ono ma obowiązek udowodnić, że zaniedbanie było rażące.
Jest jednak możliwość rozszerzenia umowy o specjalną klauzulę, zgodnie z którą odszkodowanie obejmuje także skutki sytuacji, które są standardowo kwalifikowane jako rażące niedbalstwo. Zależy to od towarzystwa ubezpieczeniowego i samej polisy. Czasem jednak trzeba za taką opcję dodatkowo zapłacić albo odszkodowanie wypłacane jest tylko do określonej kwoty.
Jak się chronić przed odmową odszkodowania?
- Przede wszystkim dokładnie przeczytaj OWU. Zwróć uwagę na wszelkie zapisy dotyczące wyłączeń odpowiedzialności po stronie towarzystwa ubezpieczeniowego.
- Wybierz polisę, która zawiera klauzulę rażącego niedbalstwa. Zwróć uwagę, jakie ma ona ograniczenia i czy faktycznie zabezpiecza przed kluczowymi ryzykami. Jeśli już masz polisę, dokładnie ją przeanalizuj i upewnij się, że nie przepłacasz za ochronę, która może okazać się niewystarczająca.
- Dbaj o regularne przeglądy techniczne. To, jak długo było otwarte okno i czy można było przewidzieć zmianę pogody, albo jak łatwo dostępne były klucze od mieszkania dla osób postronnych, może być kwestią dyskusyjną. Jednak zaniedbanie obowiązkowych przeglądów (np. komina, instalacji elektrycznych, grzewczych i wentylacyjnych) jest przez wielu ubezpieczycieli jednoznacznie uznawane za rażące zaniedbanie. W rezultacie można stracić dom w pożarze, a nie otrzymać odszkodowania.